Hoe controleert een opkoper of goud echt is?

De magneet: wat die wel en niet zegt

Goud, zilver en platina zijn niet magnetisch. Blijft uw sieraad aan een sterke magneet hangen, dan zit er ijzer of nikkel in en is het zeker geen massief edelmetaal.

Andersom bewijst de magneet niets: koper, messing en lood zijn óók niet magnetisch. Het is een eerste zeef, meer niet – en het is de enige test die u thuis veilig zelf kunt doen.

De zuurtest: snel, goedkoop, en hij laat een streepje na

Bij een zuurtest wrijft de taxateur het sieraad over een toetssteen en zet daar een druppel salpeterzuur van een bekende sterkte op. Blijft het streepje staan, dan haalt het metaal dat gehalte; lost het op, dan niet.

De test kost een paar seconden en is nauwkeurig genoeg om 585 van 750 te onderscheiden. Nadeel: hij haalt een minieme hoeveelheid materiaal weg en werkt alleen aan het oppervlak. Een verguld voorwerp met een dikke laag kan een zuurtest doorstaan.

Soortelijk gewicht: de dichtheid verraadt de kern

Zuiver goud heeft een dichtheid van 19,32 gram per kubieke centimeter – bijna tweeënhalf keer zo zwaar als staal. Door een voorwerp eerst droog te wegen en daarna ondergedompeld in water, rolt de dichtheid er zo uit.

Dat is de test die ontdekt wat aan de oppervlakte niet te zien is: een gouden armband met een kern van koper of wolfraam heeft de juiste kleur en doorstaat de zuurtest, maar nooit de dichtheidsmeting. Wolfraam ligt qua dichtheid dicht bij goud, en juist daarom combineren wij deze meting altijd met röntgen.

Röntgenanalyse (XRF): de meting zonder schade

Bij röntgenfluorescentie wordt het voorwerp kort bestraald; elk element zendt daarbij zijn eigen straling terug. Het apparaat leest daaruit de samenstelling af, tot op tienden van procenten nauwkeurig, in enkele seconden en zonder een kras achter te laten.

Eén beperking heeft ook XRF: hij meet de bovenste laag van het materiaal, ongeveer een tiende millimeter diep. Daarom blijft de weging in water er als controle naast staan bij grotere, massieve stukken.

• Magneet – sluit ijzer en nikkel uit, verder niets.
• Zuurtest – snel en betrouwbaar aan het oppervlak, laat een spoor na.
• Soortelijk gewicht – kijkt door het voorwerp heen, vraagt een massief stuk.
• XRF – nauwkeurige samenstelling, geen schade, alleen de buitenlaag.

Waarom wij er meestal twee gebruiken

Geen enkele methode dekt alles. Een combinatie wel: XRF vertelt wat er aan de buitenkant zit, de dichtheid vertelt of dat ook voor de kern geldt. Bij twijfel gaat er een derde test overheen.

U staat erbij en kijkt mee. Wij noemen het gemeten gehalte hardop, en dat gehalte is precies waar het bod op wordt gebaseerd.